Hommage à François Englert

C’est avec une immense tristesse que l’Institut Jonathas a appris la disparition du professeur François Englert, Prix Nobel de physique 2013 et président d’honneur de notre Institut.

Pour beaucoup, François Englert était un immense scientifique. Pour nous, il était aussi un ami fidèle, un homme d’une grande modestie et un soutien précieux. Plusieurs d’entre nous avaient le privilège de le connaître depuis de nombreuses années. Son engagement à nos côtés, lorsqu’il accepta de devenir président d’honneur de l’Institut Jonathas, nous avait profondément touchés.
Il avait immédiatement compris la nécessité de défendre la connaissance, la transmission et la lutte contre toutes les formes de haine, en particulier l’antisémitisme.

Né en 1932 dans une famille juive ayant fui le nazisme, François Englert fut un enfant caché en Belgique pendant la Shoah. Cette expérience ne le quitta jamais. Sans jamais se poser en victime, il demeura toute sa vie profondément attaché aux valeurs de liberté, de démocratie, de rationalité et de vigilance face à l’intolérance.

Scientifique d’exception, il contribua à l’une des découvertes les plus importantes de la physique moderne. Avec Robert Brout et Peter Higgs, il développa une théorie expliquant pourquoi les particules élémentaires possèdent une masse. Cette avancée conduisit à la découverte du célèbre « boson de Higgs ». Grâce à ses travaux, nous comprenons mieux la structure fondamentale de l’Univers.
Cette découverte lui valut le Prix Nobel de physique en 2013.

Professeur à l’Université libre de Bruxelles, où il contribua à bâtir une école de physique théorique de réputation mondiale, il entretint également des liens académiques étroits avec Israël, notamment comme Professor by Special Appointment à l’Université de Tel-Aviv.
À l’heure où certains appellent au boycott des universités israéliennes, son parcours rappelle combien la science est universelle et combien le progrès dépend de la coopération entre chercheurs au-delà des frontières. La recherche avance par le dialogue, l’échange et la confrontation des idées, jamais par l’exclusion.

Alors que de nombreux Juifs belges s’interrogent aujourd’hui avec inquiétude sur leur place et leur avenir dans notre pays, la trajectoire de François Englert rappelle également l’apport considérable des citoyens juifs à la Belgique. Il n’est sans doute pas anodin que les deux derniers lauréats belges d’un Prix Nobel scientifique, Ilya Prigogine, Prix Nobel de chimie en 1977, et François Englert, Prix Nobel de physique en 2013, soient tous deux issus de familles juives ayant trouvé en Belgique une terre d’accueil et d’épanouissement.

Avec la disparition de François Englert, la Belgique perd un immense savant.
L’Institut Jonathas perd également une conscience, une voix respectée et un symbole de ce que la connaissance peut apporter de meilleur à l’humanité.
Nous adressons nos plus sincères condoléances à sa famille, à ses proches, à ses collègues et à ses nombreux élèves.

Le souvenir de son intelligence, de son humanité et son attachement à la liberté de la recherche resteront une source d’inspiration pour toutes celles et tous ceux qui croient dans la science, la liberté et le combat contre l’obscurantisme.

François Englert nous rappelait, par sa seule présence, qu’il est possible d’être à la fois un grand savant, un homme profondément attaché à son identité juive et un humaniste universel.

Nederlands

Eerbetoon aan François Englert

Met grote droefheid heeft het Institut Jonathas kennisgenomen van het overlijden van professor François Englert, winnaar van de Nobelprijs voor Natuurkunde in 2013 en erevoorzitter van ons instituut.

Voor velen was François Englert een groot wetenschapper. Voor ons was hij ook een trouwe vriend, een man van grote bescheidenheid en een waardevolle steun. Velen van ons hadden het voorrecht hem al vele jaren te kennen. Zijn inzet aan onze zijde, toen hij ermee instemde erevoorzitter van het Institut Jonathas te worden, had ons diep geraakt.
Hij had onmiddellijk ingezien hoe belangrijk het is om kennis en kennisoverdracht te verdedigen en alle vormen van haat, met name antisemitisme, te bestrijden.

François Englert, geboren in 1932 in een joodse familie die het nazisme was ontvlucht, was tijdens de Shoah een verborgen kind in België. Deze ervaring heeft hem zijn hele leven bijgebleven. Zonder zich ooit als slachtoffer op te stellen, bleef hij zijn hele leven lang diep gehecht aan de waarden van vrijheid, democratie, rationaliteit en waakzaamheid tegenover intolerantie.

Als uitzonderlijk wetenschapper leverde hij een bijdrage aan een van de belangrijkste ontdekkingen van de moderne natuurkunde. Samen met Robert Brout en Peter Higgs ontwikkelde hij een theorie die verklaart waarom elementaire deeltjes een massa hebben. Deze doorbraak leidde tot de ontdekking van het beroemde „Higgs-boson”. Dankzij zijn werk begrijpen we de fundamentele structuur van het universum beter.

Deze ontdekking leverde hem in 2013 de Nobelprijs voor Natuurkunde op.

Als hoogleraar aan de Vrije Universiteit Brussel, waar hij bijdroeg aan de opbouw van een wereldberoemde school voor theoretische natuurkunde, onderhield hij ook nauwe academische banden met Israël, met name als Professor by Special Appointment aan de Universiteit van Tel Aviv.
In een tijd waarin sommigen oproepen tot een boycot van Israëlische universiteiten, herinnert zijn loopbaan ons eraan hoe universeel de wetenschap is en hoezeer vooruitgang afhangt van samenwerking tussen onderzoekers over de grenzen heen. Onderzoek vordert door dialoog, uitwisseling en het toetsen van ideeën, nooit door uitsluiting.

Terwijl veel Belgische joden zich vandaag de dag bezorgd afvragen wat hun plaats en toekomst in ons land is, herinnert het levensverloop van François Englert ons ook aan de aanzienlijke bijdrage van joodse burgers aan België. Het is ongetwijfeld veelzeggend dat de twee laatste Belgische winnaars van een wetenschappelijke Nobelprijs, Ilya Prigogine, Nobelprijs voor Scheikunde in 1977, en François Englert, Nobelprijs voor Natuurkunde in 2013, beiden afkomstig zijn uit joodse families die in België een gastvrij land hebben gevonden waar ze zich konden ontplooien.

Met het overlijden van François Englert verliest België een groot wetenschapper.
Ook het Jonathas Instituut verliest een geweten, een gerespecteerde stem en een symbool van het beste wat kennis de mensheid te bieden heeft.
Wij betuigen ons oprecht medeleven aan zijn familie, naasten, collega’s en talrijke studenten.

De herinnering aan zijn intelligentie, zijn menselijkheid en zijn toewijding aan de vrijheid van onderzoek zal een bron van inspiratie blijven voor iedereen die gelooft in de wetenschap, de vrijheid en de strijd tegen het obscurantisme.

François Englert herinnerde ons er, alleen al door zijn aanwezigheid, aan dat het mogelijk is om tegelijkertijd een groot wetenschapper, een man die diep gehecht was aan zijn joodse identiteit en een universele humanist te zijn.

English

Tribute to François Englert

It is with deep sadness that the Jonathas Institute learned of the passing of Professor François Englert, winner of the 2013 Nobel Prize in Physics and honorary president of our Institute.

To many, François Englert was a great scientist. To us, he was also a loyal friend, a man of great modesty, and a source of invaluable support. Many of us had the privilege of knowing him for many years. His commitment to our cause, when he agreed to become honorary president of the Jonathas Institute, touched us deeply.
He immediately understood the need to defend knowledge, to pass it on, and to combat all forms of hatred, particularly antisemitism.

Born in 1932 into a Jewish family that had fled Nazism, François Englert was a hidden child in Belgium during the Holocaust. That experience stayed with him forever. Without ever portraying himself as a victim, he remained deeply committed throughout his life to the values of freedom, democracy, rationality, and vigilance against intolerance.

An exceptional scientist, he contributed to one of the most important discoveries in modern physics. Together with Robert Brout and Peter Higgs, he developed a theory explaining why elementary particles have mass. This breakthrough led to the discovery of the famous “Higgs boson.” Thanks to his work, we have a better understanding of the fundamental structure of the universe.

This discovery earned him the Nobel Prize in Physics in 2013.

A professor at the Free University of Brussels, where he helped build a world-renowned school of theoretical physics, he also maintained close academic ties with Israel, notably as a Professor by Special Appointment at Tel Aviv University.
At a time when some are calling for a boycott of Israeli universities, his career serves as a reminder of how universal science is and how much progress depends on cooperation among researchers across borders. Research advances through dialogue, exchange, and the clash of ideas—never through exclusion.

While many Belgian Jews today are anxiously questioning their place and future in our country, François Englert’s career also serves as a reminder of the considerable contributions Jewish citizens have made to Belgium. It is undoubtedly significant that the last two Belgian recipients of a Nobel Prize in science—Ilya Prigogine, winner of the 1977 Nobel Prize in Chemistry, and François Englert, winner of the 2013 Nobel Prize in Physics—both came from Jewish families who found in Belgium a land of welcome and fulfillment.

With the passing of François Englert, Belgium has lost a great scholar.
The Jonathas Institute has also lost a guiding light, a respected voice, and a symbol of the best that knowledge can offer humanity.
We extend our deepest condolences to his family, loved ones, colleagues, and his many students.

The memory of his intellect, his humanity, and his commitment to academic freedom will remain a source of inspiration for all those who believe in science, freedom, and the fight against obscurantism.

François Englert reminded us, simply by his presence, that it is possible to be at once a great scientist, a man deeply attached to his Jewish identity, and a universal humanist.